TIME MACHINE: The origins of tattoo

Από τον «Άνθρωπο των Πάγων» στις Ιταλικές Άλπεις, έως τους Μαορί και τους Αρχαίους Έλληνες, αυτή είναι η ιστορική προέλευση των τατουάζ…

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΝΟ ΜΠΟΜΠΟΛΑ

 

Το 1991, στα σύνορα της Αυστρίας με την Ιταλία», στις Οτζαλικές Άλπεις, βρέθηκε ο “Ötzi”, ο «Άνθρωπος των Πάγων», ο οποίος διαθέτει 57 τατουάζ στο μουμιοποιημένο δέρμα του. Το σώμα του τάφηκε πριν από 5.300 χρόνια και σύμφωνα με τους επιστήμονες, όλα τα τατουάζ είχαν θεραπευτικό χαρακτήρα αφού ο Ötzi υπέφερε από πόνους αρθρίτιδας! Ιστορικές πηγές για το τι συνέβαινε με τα τατουάζ πριν την 6η χιλιετηρίδα δεν υπάρχουν, αλλά κάτι μας λέει ότι τα τατουάζ είναι τόσο παλιά όσο και ο άνθρωπος.

Το tattoo ως μέσο εξευτελισμού στην Αρχαία Ελλάδα
Στην Αρχαία Αίγυπτο, τα τατουάζ εφαρμόζονταν κυρίως στα γυναικεία σώματα και είχαν καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα. Αντίθετα, οι Αρχαίοι Έλληνες και στη συνέχεια οι Ρωμαίοι, ουσιαστικά, τιμωρούσαν και εξευτέλιζαν τους εχθρούς τους ή τους κοινωνικά ανεπιθύμητους, χαράζοντας στο δέρμα τους υποτιμητικά σχέδια. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, όταν οι Αθηναίοι νίκησαν τους στασιαστές Σάμιους το 439 π.Χ. επαναφέροντάς τους στην Αθηναϊκή Συμμαχία, ντρόπιασαν τους ηττημένους σχεδιάζοντας στα μέτωπά τους tattoo με το σχήμα κουκουβάγιας ή χελώνας.

Η αρχαία κινεζική λογοτεχνία αναφέρει ότι τατουάζ έφεραν οι ληστές. Πιστεύεται, επίσης, ότι ήταν αρκετά κοινό για τους καταδικασμένους εγκληματίες να έχουν τατουάζ στο πρόσωπό τους. Αυτό το tattoo λειτουργούσε ως προειδοποίηση για τα άλλα μέλη της κοινωνίας ότι αυτό το άτομο δεν είναι άξιο εμπιστοσύνης. Τα πρώτα εργαλεία δερματοστιξίας ήταν τόσο πρωτόγονα όσο και η εποχή τους. Τα τατουάζ στο σώμα του Ötzi είχαν γίνει με λαξευμένη αιχμηρή πέτρα και στάχτη από τη φωτιά. Στην Αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιούσαν καβούκι χελώνας για να δημιουργήσουν το σχήμα και μελάνι με το οποίο έβαφαν τα ρούχα τους για να χρωματίσουν το σχέδιο.

 

Η νέα εποχή και τα πολυνησιακά έργα τέχνης
Ας αφήσουμε, όμως, πίσω τις πολύ παλιές ιστορίες και ας έλθουμε σε σχετικά πιο πρόσφατες εποχές και συγκεκριμένα στα μέσα του 18ου αιώνα, όταν o Άγγλος εξερευνητής James Cook ανακάλυψε την Πολυνησία και τους λαούς της στον Ειρηνικό Ωκεανό. Φυλές από την Ταϊτή, τη Σαμόα, την Τόνγκα, τη Χαβάη και χιλιάδες άλλα νησιά ζούσαν σε απόλυτη αρμονία με το περιβάλλον και μην έχοντας γραπτή γλώσσα, εξέφραζαν την κοινωνική και πολιτισμική τους ταυτότητα μέσω περίτεχνων τατουάζ. Για τους Μαορί, την κυρίαρχη φυλή τότε στην Πολυνησία, τα σχεδόν ολόσωμα τατουάζ, αλλά και τα τρομακτικά tattoo στο πρόσωπο, αποτελούσαν δείγμα κύρους και αρχηγικών ικανοτήτων. Διαφορετικά σχέδια είχαν οι πολεμιστές, διαφορετικά οι συλλέκτες και καλλιεργητές τροφών, ενώ για τις γυναίκες λειτουργούσαν ως σύμβολα γονιμότητας.

 

H λέξη «tattoo» προέρχεται από το «tattaw», την λέξη που χρησιμοποίησε ο Cook για να περιγράψει τους κατοίκους της Πολυνησίας. Επιστρέφοντας από το δεύτερο ταξίδι του στην περιοχή το 1771, μάλιστα, ο Άγγλος ναύαρχος έφερε αλυσοδεμένο μαζί του και έναν Ταϊτινό, τον Ma’i, για να δείξει έναν παράδειγμα των γεμάτων τατουάζ αυτών ανθρώπων στα ανάκτορα της βασιλικής οικογένεια της Αγγλίας. Βάζω στοίχημα ότι ο Ma’i υπέφερε λειτουργώντας ως αντικείμενο προς επίδειξη στους αριστοκρατικούς κύκλους της Βρετανίας, αλλά μια παρήγορη σκέψη είναι ότι εξαιτίας του τα τατουάζ εξελίχθηκαν σε μια μορφή τέχνης που σήμερα επικρατεί στον Δυτικό κόσμο. Τον 19ο αιώνα και παρά τις έντονες αντιρρήσεις της εκκλησίας, σχεδόν όλοι οι ευγενείς της Ευρώπης είχαν τατουάζ θέλοντας να μοιάσουν «σε εκείνον τον ιθαγενή που έφερε ο Cook από την άκρη του κόσμου», όπως έλεγαν.

Σήμερα, πολλά από τα γεωμετρικά σχέδια που ζητάμε από τον tattoo artist μας έχουν καταγωγή από τη Σαμόα, την Ταϊτή και τους Μαορί. Για εκείνους, συμβόλιζαν (και συνεχίζουν να συμβολίζουν) την ταύτιση του θεού με τον άνθρωπο, λειτουργούσαν σαν ένας χάρτης του μυαλού που έδινε τις κατάλληλες κατευθύνσεις ώστε να υπάρχει γαλήνη ή ένταση ανάλογα με τις περιστάσεις. Επομένως: Την επόμενη φορά που θα χτυπήσεις τατουάζ, να ξέρεις ότι κάποιοι άνθρωποι στην «άκρη του κόσμου» κάποτε θυσιάστηκαν για να μπορείς εσύ να εκφράζεσαι σήμερα με την υψηλή τέχνη του τατουάζ!

 

Οι Kayabi στον Αμαζόνιο
Πέρα από τις Πολυνησιακές φυλές που χρησιμοποιούν τα τατουάζ εδώ και χιλιάδες χρόνια, ιδιαίτερη σημασία έπαιξε ιστορικά η δερματοστιξία και σε αυτόχθονες λαούς της περιοχής του Αμαζονίου. Ζωντανό παράδειγμα αποτελούν οι Kayabi που έχουν τα χωριά τους στο τροπικό δάσος της Βραζιλίας. Οι Kayabi στολίζουν με περίτεχνα και παντοτινά tattoo τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια της φυλής τους, κατά τη διάρκεια της (επίπονης) τελετής για την ενηλικίωση.

 

 

 

 

Written by The B.Mag