Η (ΠΟΝΕΜΕΝΗ) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ AFTER SHAVE

Από τον ζωμό με ξύδι και ιστό αράχνης μέχρι το Terre d’Hermès με εσάνς πιπεριού  Sichuan μεσολαβούν δύο χιλιετηρίδες. Αυτή είναι η (πονεμένη) ιστορία του aftershave…

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΝΟ ΜΠΟΜΠΟΛΑ

Με τον τρόπο που βλέπουμε σήμερα τα πράγματα, το aftershave θα έπρεπε να συνυπάρχει ιστορικά με το ξύρισμα. Δυστυχώς αυτό δεν συνέβη. Προϊστορικά ευρήματα από το 28.000 π.Χ. φανερώνουν λεπίδες πυριτόλιθου και οψιανού που χρησίμευαν ως ξυριστικά εργαλεία. Ακόμη και μικρά κοράλια που οι μακρινοί μας πρόγονοι χρησιμοποιούσαν σαν τσιμπιδάκια για να αφαιρούν τρίχες. Λες να είχαν προνοήσει και για aftershave φροντίδα; Οι επιστήμονες αμφιβάλλουν.

Οι πρώτες ενδείξεις χρήσης (κάτι σαν) aftershave έρχονται από την Αρχαία Αίγυπτο, εκεί που για κοινωνικούς, θρησκευτικούς και υγειονομικούς (πολλή ψείρα!) λόγους, οι άνδρες ξύριζαν τόσο το πρόσωπο όσο και το κεφάλι τους. Το γεγονός ότι έφτιαχναν περίτεχνες πυραμίδες και χρυσοποίκιλτους τάφους για τις εξέχουσες προσωπικότητες της κοινωνίας τους, δεν σημαίνει ότι είχαν και την τεχνολογία για να φτιάξουν ξυριστικές λεπίδες της προκοπής: Οι παχιές και ακανόνιστα ακονισμένες λεπίδες των Αιγυπτίων δημιουργούσαν πληγές στο δέρμα, με αποτέλεσμα τη μόλυνση και συχνά τον θάνατο. Ιστορικές πηγές αναφέρουν τη χρήση μιας κρέμας από εκχύλισμα ευκάλυπτου, η οποία είχε αντιμολυσματική δράση και κυριολεκτικά έσωζε ζωές στην Αρχαία Αίγυπτο.

Το aftershave άρχισε να παίρνει χαρακτήρα αναγκαίας παροχής, στα κουρεία της Αρχαίας Ρώμης. Εκεί, οι εφευρετικοί μπαρμπέρηδες της εποχής, δημιούργησαν μια αντισηπτική lotion βουτώντας ιστούς αράχνης μέσα σε ένα δοχείο με ξύδι και ελαιόλαδο. Μετά το ξύρισμα, άπλωναν το σιχαμερό αυτό μίγμα στο πρόσωπο του πελάτη τους και υπόσχονταν απόλυτη προστασία από μολύνσεις. Ειλικρινά δεν μπορώ να ξέρω την αποτελεσματικότητα της αραχνιασμένης συνταγής, αλλά είμαι βέβαιος ότι οι Ρωμαίοι βρωμοκοπούσαν.  

AFTERSHAVE ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΟΜΑ; Ή ΜΗΠΩΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΑΚΙΔΕΣ;
Εδώ κάνουμε ένα γενναίο άλμα στον χρόνο και φτάνουμε στον 18ο αιώνα, όταν, δηλαδή, εφαρμόστηκε επί της ουσίας το concept «μετά το ξύρισμα απλώνουμε μια επιστημονικά ελεγμένη ουσία και όχι ένα τυχαίο γιατροσόφι». Ήδη οι μπαρμπέρηδες της εποχής αποτελούσαν στόχο σάτιρας για την αδεξιότητά τους, τη στιγμή που ιστορίες για κομμένα αυτιά γίνονταν ανέκδοτο στην Ευρώπη. Η απάντηση ήρθε αρχικά από τη Βουδαπέστη, όπου Ούγγροι επιστήμονες δημιούργησαν το πρώτο aftershave με στόχο όχι μόνο την απολύμανση, αλλά και τη βελτίωση του δέρματος μετά το ξύρισμα. Ακολούθησε η Γαλλία με τον πρωτοπόρο συγγραφέα, ιατρό και κουρέα (!) Jean-Jacques Perret να προτείνει το 1791 την υποχρεωτική χρήση aftershave στο πρωτοποριακό βιβλίο του «L’art du Barbier, et la Manière de se Raser Soi-Même».

Το 1801, στην Αγγλία εμφανίστηκε η διαφήμιση της «Elenora’s Lavo Cream» μιας κρέμας για μετά το ξύρισμα που, σύμφωνα με τους κατασκευαστές της «δρόσιζε το δέρμα και το έκανε να φαίνεται νεότερο». Ιδιαίτερα δημοφιλής κατά τη Βικτωριανή Εποχή στη Μ. Βρετανία ήταν η κρέμα «Rowland’s Kalydor», η οποία υποσχόταν όχι μόνο προστασία από την «κάψα του ξυρίσματος», αλλά και θεραπεία σε «ασθένειες» όπως οι φακίδες!
Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού και συγκεκριμένα στην πόλη St. Louis του Missouri, ένας φιλόδοξος ιατρός ονόματι Joseph Lister έριχνε στην αγορά μια πανίσχυρη αντισηπτική φόρμουλα και στόχος του ήταν να κατακτήσει την παρθένα αγορά των aftershave. Τι κι αν σήμερα γνωρίζουμε ότι το Listerine είναι στοματικό διάλυμα; Το 1881 διαφημιζόταν ως aftershave!

Μπαίνοντας στον 20ο αιώνα, το aftershave παίρνει τη μορφή που λίγο-πολύ γνωρίζουμε, αν και αξίζει να κάνουμε μια επισήμανση: Μέχρι τα 60s επικρατούσε η σαχλή θεωρία ότι προϊόντα που έχουν ως βάση το οινόπνευμα φέρνουν συμπτώματα μέθης στους νέους άνδρες επειδή το αλκοόλ απορροφάται από το δέρμα. Μαζί με την κατάρριψη του μύθου ήρθε και η συνειδητοποίηση ότι το aftershave με οινόπνευμα απλά ερεθίζει αντί να ηρεμεί το δέρμα.

Written by The B. Magazine